W labiryncie teatru

Dwie historie, w których teatr, udawanie i gra stają się narzędziami poznania, sprawdzenia, a jednocześnie manipulacji czy też (nie bójmy się tego stwierdzić) okrucieństwa. 

W “Aktorach w dobrej wierze” niewinna zabawa w przygotowanie przedstawienia odsłania napięcia między mającymi wcielić się w role Merlinem, Lizetką, Colette i Błażejem, pokazuje niepewność ich wzajemnych uczuć, a może po prostu brak miłości tych, którzy wystawiają emocje swoich wybranków na próbę. Granica między rolą a rzeczywistością stopniowo się zaciera, a widz sam nie wie, co jest teatrem, a co rzeczywistością. W spektaklu zostaje obnażona również prawdziwa twarz Pani Argante, która zrobi wszystko, by dobrze wydać za mąż swoją córkę Andżelikę. Pani Hamelin i jej przyjaciółka Araminta reżyserują całość, doskonale się przy tym bawiąc - sprawiają jednocześnie, że mieszkańcom domu, a pewnie również i nam - widzom - do śmiechu jest coraz mniej. 

W “Próbie” Lucidor, obawiając się nieszczerości uczuć, poddaje Andżelikę próbie, nie licząc się z emocjonalnymi kosztami, jakie ponosi dziewczyna. Frontin i Pan Błażej mają spróbować zdobyć jej serce, a Lucidor, mimo że widzi, jaki ból zadaje swojej ukochanej, brnie w swoją intrygę do samego końca. 

Obie jednoaktówki łączy motyw próby uczuć podejmowanej w imię „dobrej wiary” oraz problem władzy, którą bohaterowie — na różnych poziomach i w różny sposób — sprawują i wykorzystują jako narzędzie manipulacji. Marivaux pokazuje miłość jako pole eksperymentu, w którym jedna strona zna reguły gry, a druga zostaje wciągnięta w intrygę bez pełnej świadomości. Uczucia Andźeliki z “Próby” czy Lizetki, Błażeja, a nawet Pani Argante z “Aktorów w dobrej wierze” są obserwowane, oceniane i wykorzystywane jako dowód czyjejś racji.

Pytania do rozmowy

• Czy Lucidor naprawdę szukał prawdy o uczuciach Andżeliki, czy raczej chciał potwierdzić własną pozycję i kontrolę?
• Który moment próby był dla Andżeliki najtrudniejszy i dlaczego? Czy jej milczenie na koniec można odczytać jako uległość, opór czy próbę zachowania godności?
• Czy któryś z bohaterów traci kontrolę nad sytuacją, którą sam stworzył?
• Czy bohaterowie poniosą odpowiedzialność za skutki swoich działań? 
• Gdzie jest etyczna granica w postępowaniu bohaterów? Czy możliwość „reżyserowania” cudzych emocji jest formą przemocy?
• Czy poznanie “prawdy” o uczuciach rzeczywiście przynosi ulgę, a może raczej zostawia po drugiej stronie ślad w postaci bólu, nieufności i utraty poczucia bezpieczeństwa? 
• Jak różnica majątkowa i społeczna wpływa na relacje między bohaterami spektaklu?

Propozycje działań aktywizujących po spektaklu:

Tworzymy metaforę

Nauczyciel rozkłada na podłodze lub stolikach różnorodne przedmioty albo karty metaforyczne (np. typu Dixit). Zadaniem uczniów jest wybranie jednego elementu i stworzenie metafory odnoszącej się do spektaklu lub jego bohaterów, a następnie uzasadnienie wyboru, wskazując podobieństwo między wybranym przedmiotem/obrazem a znaczeniem, które mu przypisują. Uczniowie mogą dokończyć jedno z poniższych zdań:

„Ten spektakl był dla mnie jak ………………, ponieważ ………………”

„Postać Andżeliki / Lucidora / Lizetki / pani Argante była dla mnie jak ………………, ponieważ ………………”
„Relacje romantyczne przedstawione w spektaklu były dla mnie jak ………………, ponieważ ………………”

Gorące krzesło

Wybrani uczniowie siadają na krześle ustawionym z przodu klasy i losują postać, w którą będą się wcielać. Informują grupę, jakiego bohatera przedstawiają, a następnie — pozostając w roli — odpowiadają na pytania zadawane przez innych uczniów, formułując wypowiedzi w pierwszej osobie.

Ćwiczenie polega na wejściu w perspektywę bohatera, odtworzeniu jego emocji, sytuacji oraz sposobu myślenia. Uczniowie starają się zrozumieć i nazwać motywy postępowania postaci, a także dostrzec wewnętrzne konflikty, wątpliwości i sprzeczności ujawnione w spektaklu.

Mapa emocji bohaterów

Uczniowie tworzą mapę emocji wybranego bohatera lub bohaterki, zaznaczając momenty, w których emocje ulegają zmianie. Następnie rozmawiają w parach lub na forum, co te zmiany mówiły o relacjach i władzy między postaciami.

Sąd nad bohaterem

Klasa symbolicznie „stawia przed sądem” wybraną postać (np. Lucidora). Jedna grupa formułuje zarzuty, druga próbuje je usprawiedliwić. Można rozdzielić poszczególne role lub po prostu podzielić klasę na pół i skupić się na budowaniu wielopoziomowej argumentacji.