Horacjusz
reż. Andrzej Seweryn
autor: Pierre Corneille
„Horacjusz” to tragedia francuskiego dramaturga Pierre’a Corneille’a, wystawiona po raz pierwszy w 1640 roku. Spektakl, w reżyserii Andrzeja Seweryna, został przygotowany na podstawie nowego przekładu Jerzego Radziwiłowicza i po raz pierwszy w Polsce pokazuje pełną, pięcioaktową wersję dramatu. Akcja utworu rozgrywa się w starożytnym Rzymie, podczas wojny między Rzymem a Albą Longą. Aby uniknąć dalszego rozlewu krwi, oba miasta postanawiają rozstrzygnąć konflikt pojedynkiem wybranych wojowników. Problem polega na tym, że walczący są ze sobą związani przyjaźnią, miłością i więzami rodzinnymi.
W centrum dramatu znajduje się konflikt pomiędzy obowiązkiem wobec ojczyzny a uczuciami wobec najbliższych. Bohaterowie muszą wybierać między honorem, patriotyzmem i posłuszeństwem wobec państwa a miłością, rodziną i własnym sumieniem. Szczególnie wyraźnie wybrzmiewają głosy kobiet, Sabiny i Kamilli, które próbują ocalić ludzkie uczucia w świecie podporządkowanym wojnie i męskiemu kodeksowi honorowemu. Spektakl stawia pytania o patriarchat, sens poświęcenia, cenę patriotyzmu oraz o to, czy państwo może wymagać od człowieka całkowitego podporządkowania.
Warto zwrócić uwagę nie tylko na samą historię, ale także na sposób jej opowiadania. Reżyser pozostaje wierny klasycznej formie tragedii - ważną rolę odgrywa słowo, rytm wypowiedzi (trzynastozgłoskowiec) i emocje ukryte w dialogach.
Cele edukacyjne
Spektakl pomaga rozwijać umiejętność interpretacji tragedii klasycznej oraz rozumienia formy klasycznego teatru, w którym słowo, obraz, ruch, narracja i konflikt dramatyczny oddziałują na widza zgodnie z zasadą syntezy sztuk. Uczy także analizy konfliktów moralnych i dostrzegania różnych postaw wobec patriotyzmu, honoru i odpowiedzialności. Zachęca do rozmowy o roli kobiet w dramacie, mechanizmach władzy oraz o tym, jak literatura i teatr pokazują konsekwencje wojny i przemocy.
Pytania do rozmowy:
- Czy patriotyzm i honor mogą usprawiedliwiać przemoc?
- Jakie konsekwencje niesie podporządkowanie prawa interesowi państwa?
- Czy w świecie rządzonym przez patriarchalne zasady jest miejsce na indywidualne uczucia i prawo do sprzeciwu?
- Czy tłumienie emocji czyni człowieka silniejszym?
Na co zwrócić uwagę, oglądając spektakl:
- na scenografię i pojawiające się w niej symbole - zastanówcie się, jakie znaczenia mogą mieć poszczególne elementy przestrzeni scenicznej
- na muzykę i dźwięki budujące atmosferę - z czym mogą się kojarzyć i jakie emocje wywoływać
- na sposób mówienia aktorów oraz rolę słowa w spektaklu
- na elementy charakterystyczne dla tragedii klasycznej i na to, które zasady teatru klasycznego zostały zachowane, a które świadomie przełamane
- na relacje między bohaterami oraz zmieniający się stosunek widza do poszczególnych postaci
- na kontrast między postawami mężczyzn i kobiet wobec wojny, honoru i obowiązku
- na sposób przedstawienia władzy, prawa i patriotyzmu
- na finał spektaklu i pytania, które pozostawia bez jednoznacznej odpowiedzi
Propozycje działań aktywizujących przed spektaklem
Piramida wartości
Uczniowie zastanawiają się, jakie wartości są dla nich najważniejsze: rodzina, miłość, honor, ojczyzna, bezpieczeństwo, wolność. Tworzą swoje piramidy wartości i rozmawiają o nich w parach. Następnie dyskutują o tym, co dzieje się, gdy te wartości zaczynają się ze sobą kłócić.
Interpretacja symboli
Uczniowie otrzymują hasła lub zdjęcia wybranych elementów pojawiających się w spektaklu (np. piasek, fotel, maska, ogień, miecz, milczenie). Zastanawiają się, z czym się im kojarzą, jakie emocje wywołują i jakie mogą mieć znaczenie w opowieści o wojnie, honorze lub władzy
Dyskusja
państwo & jednostka
W których lekturach i innych tekstach kultury konflikt ten się pojawia? Jak zostaje rozstrzygnięty? Co wygrywa?
Zobacz także
Aktorzy w dobrej wierze. Próba.
reż. Edward Wojtaszek
autor Pierre de Marivaux
Czekoladki dla Prezesa
reż. Ewa Domańska, Ewa Makomaska
autor Sławomir Mrożek