Otwórz oczy
reż. Igor Gorzkowski
autor: Olga Tokarczuk
Wprowadzenie
Spektakl „Otwórz oczy” w reżyserii Igora Gorzkowskiego powstał na podstawie dwóch opowiadań Olgi Tokarczuk: „Otwórz oczy, już nie żyjesz” oraz „Próba generalna”, zaadaptowanych przez Irka Grina. Oba teksty pochodzą ze zbioru „Gra na wielu bębenkach”, wydanego w 2001 roku.
Premiera odbyła się 21 maja 2026 roku na Scenie Kameralnej. Spektakl trwa 2 godziny z przerwą.
W pierwszej części poznajemy C., kobietę w średnim wieku, nieco znudzoną codziennością, która zaczyna czytać książkę. Z każdą stroną historia coraz bardziej ją wciąga. Widzowie zostają zaproszeni do zabawy konwencją kryminału, a pytanie o to, kto popełnił zbrodnię, ustępuje miejsca innemu: kto właściwie jest autorem tej historii?
„Próba generalna” to opowieść o dwóch mężczyznach niespodziewanie uwięzionych we własnym mieszkaniu. Nie wiemy dokładnie, co się wydarzyło. Wraz z bohaterami próbujemy zrozumieć sytuację i zastanawiamy się, jak przygotować się na nadchodzącą katastrofę. Obserwujemy też, jak niepewność i poczucie zagrożenia wpływają na ich wzajemne relacje.
Cele edukacyjne
Spektakl pozwala przyjrzeć się temu, jak konstruowana jest opowieść i jak odbiorca nadaje jej znaczenie. Otwiera pytania o nasze oczekiwania wobec gatunków literackich i opowiadanych historii.
Druga część daje możliwość obserwowania różnych reakcji na niepewność oraz zmian w relacjach między bohaterami.
Przedstawienie jest także punktem wyjścia do poznawania języka teatru: sposobów, w jakie gra aktorska, przestrzeń sceniczna i dźwięk kierują uwagą widza.
Na co warto zwrócić uwagę, oglądając spektakl?
Które elementy powieści detektywistycznej zostały zachowane, a które przekształcone lub podważone? Jak odbieracie tę zabawę konwencją?
Jak zmieniają się nastawienie Czytelniczki do czytanej historii i jej zaangażowanie w opowieść? Po czym można rozpoznać te zmiany?
Jak bohaterowie reagują na zagrożenie? Co ich słowa i zachowania mówią o wzajemnych relacjach, a co pozostaje w sferze naszych domysłów?
Pytania i aktywności wprowadzające
- Co sprawia, że kryminał jest kryminałem?
- Co zmienia się w relacjach między ludźmi, kiedy nie wiedzą, co wydarzy się za chwilę?
- Czy dwie osoby czytające tę samą historię wyobrażają sobie to samo?
Ćwiczenie 1. Przepis na kryminał
Cel: rozpoznawanie konwencji gatunkowej i przygotowanie do świadomego odbioru pierwszej części spektaklu.
- Podziel klasę na małe grupy. Każda otrzymuje kartkę z hasłem „Kryminał”.
- Przez trzy minuty uczniowie zapisują wszystkie elementy, których spodziewają się po typowej powieści detektywistycznej: postacie, rekwizyty, sytuacje, zwroty akcji, sposób zakończenia.
- Następnie każda grupa wybiera trzy elementy, bez których – jej zdaniem – kryminał przestaje być kryminałem.
- Grupy prezentują swoje propozycje. Nauczyciel zapisuje na tablicy powtarzające się elementy oraz pomysły, które budzą wątpliwości.
- Na zakończenie uczniowie wymyślają jedną zasadę, którą można by celowo złamać, żeby zaskoczyć odbiorcę.
Ćwiczenie 2. Zasady zwyczajnego świata
Cel: zastanowienie się nad regułami, które na co dzień uznajemy za oczywiste.
- Poproś uczniów, aby indywidualnie zapisali trzy zasady codzienności, na których zwykle polegają, np. wiadomości informują o wydarzeniach, można skontaktować się z bliskimi, dom jest bezpiecznym miejscem, jutro prawdopodobnie będzie podobne do dzisiaj.
- Uczniowie łączą się w grupy i wybierają jedną zasadę, która nagle przestaje obowiązywać.
- W ciągu pięciu minut przygotowują krótką scenkę bez słów pokazującą pierwsze dziesięć minut po takiej zmianie.
- Pozostałe grupy próbują odgadnąć, jaka reguła została naruszona.
- Po prezentacjach porozmawiajcie o tym, jak zmienia się zachowanie ludzi, kiedy nie mogą już polegać na znanych im zasadach.
Zobacz także
Aktorzy w dobrej wierze. Próba.
reż. Edward Wojtaszek
autor Pierre de Marivaux
Czekoladki dla Prezesa
reż. Ewa Domańska, Ewa Makomaska
autor Sławomir Mrożek