Strona korzysta z plików cookies.

Dowiedz się więcej
Włącz tryb kontrastowy
Drukuj

Otwórz oczy

reż. Igor Gorzkowski
autor: Olga Tokarczuk

Przedstawienie składa się z dwóch odrębnych historii, w których pozornie zwyczajna rzeczywistość stopniowo zaczyna wymykać się spod kontroli.

Pierwsza opowieść zabiera widzów do świata kryminału. W starym pałacyku znana autorka powieści detektywistycznych organizuje spotkanie pisarek i pisarzy, zapraszając ich do udziału w tajemniczej grze w mordercę. Granica między literacką fikcją a rzeczywistością zaczyna się zacierać. Pojawiają się pytania o to, kto jest bohaterem, kto autorem, a kto tak naprawdę pociąga za sznurki.

Druga historia przenosi nas do mieszkania, w którym dwóch mężczyzn zostaje odciętych od świata zewnętrznego. Nie wiadomo, czy za zamkniętymi drzwiami rozgrywa się wojna, pandemia, katastrofa ekologiczna czy koniec świata. Niepewność i strach zmuszają bohaterów do konfrontacji z samymi sobą oraz z innymi ludźmi.


O twórcach:

Igor Gorzkowski  jest polskim reżyserem teatralnym, dramaturgiem i pedagogiem. Należy do twórców, którzy poszukują nowych sposobów opowiadania historii na scenie, łącząc klasyczną literaturę z autorskimi rozwiązaniami teatralnymi. Jest współzałożycielem Studia Teatralnego KOŁO w Warszawie. Wyreżyserował blisko 40 spektakli. Tworzy zarówno własne scenariusze, jak i adaptacje literatury.

Olga Tokarczuk  jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych polskich pisarek. Jest powieściopisarką, autorką opowiadań, eseistką i scenarzystką.

W 2018 roku otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za wyobraźnię narracyjną, która z encyklopedyczną pasją przedstawia przekraczanie granic jako formę życia. Wykształcenie psychologiczne miało istotny wpływ na jej twórczość. Zainteresowanie ludzką psychiką, emocjami i sposobem postrzegania rzeczywistości jest wyraźnie obecne w jej książkach. Tworzy literaturę, która nie ogranicza się do opowiadania jednej historii. Jej książki często skłaniają do zastanowienia się nad światem i własnym sposobem jego postrzegania. Pisarka nie traktuje kryminału wyłącznie jako opowieści o zbrodni i poszukiwaniu sprawcy. Wykorzystuje jego  konwencję, aby zadawać głębsze pytania o ludzką naturę, moralność, sprawiedliwość  i granice poznania.

Irek Grin jest polskim pisarzem, wydawcą i menedżerem kultury. Łączy własną twórczość literacką z działalnością na rzecz książek i czytelnictwa. Jest autorem kilku książek oraz twórcą Międzynarodowego Festiwalu Kryminału Wrocław i Bruno Schulz. Festiwal. Pełni funkcję prezesa Fundacji Olgi Tokarczuk i dyrektora programowego Festiwalu Góry Literatury. Na potrzeby spektaklu „Otwórz oczy” przygotował adaptację dwóch opowiadań Tokarczuk, przekształcając prozę w tekst przeznaczony na scenę.

Słowniczek

Metafikcja – sposób konstruowania opowieści, w którym dzieło lub jego bohaterowie zaczynają ujawniać świadomość własnej fikcyjności.

Teatr filozoficzny – teatr wykorzystujący fabułę i sytuacje sceniczne do stawiania pytań o człowieka, jego wybory, przypadek i sens istnienia.

Forma sceniczna

Spektakl „Otwórz oczy” pozwala przyjrzeć się temu, co dzieje się z literaturą, kiedy przestaje być wyłącznie tekstem do czytania, a staje się działaniem aktorów w przestrzeni.

W prozie Olga Tokarczuk może kierować uwagą czytelnika poprzez narrację, opisy, sposób przedstawiania myśli bohaterów i kolejność ujawniania informacji. Czytelnik sam tworzy obrazy miejsc i postaci, nadaje im głosy, wyobraża sobie ich wygląd          i interpretuje przemilczenia.

W teatrze wiele z tych decyzji podejmują twórcy przedstawienia. Scenografia określa przestrzeń, aktorzy nadają postaciom konkretne cechy, a światło, muzyka i projekcje budują atmosferę. Jednocześnie teatr nie odbiera widzowi swobody interpretacji. Przeciwnie – może zestawiać ze sobą różne plany wydarzeń, pokazywać sprzeczne perspektywy i pozostawiać miejsce na pytania bez jednoznacznych odpowiedzi.

W pierwszej części spektaklu szczególnie istotna jest relacja między osobą czytającą    a światem powieści. Czytelniczka nie tylko poznaje historię, lecz także próbuje ingerować w jej przebieg. Teatralna adaptacja może pokazać jednocześnie jej codzienne życie i wydarzenia rozgrywające się w czytanej książce. Widz obserwuje więc nie tylko samą opowieść, ale również proces jej odbierania i współtworzenia.

Druga część otwiera inne możliwości. Zamiast rozbudowanej akcji pojawiają się rozmowy, powracające czynności i stopniowo odsłaniane relacje. Nieokreśloność zagrożenia sprawia, że uwaga przenosi się z pytania „co się wydarzyło?” na pytania „jak ludzie zachowują się wobec siebie?” i „co robią z nimi okoliczności, których nie rozumieją?”.

„Z czasem, gdy C (Czytelniczka) coraz częściej ucieka od rzeczywistości, wybierając «literacką ułudę», granice między dwiema płaszczyznami zacierają się, a skutek jest zaskakujący”. - Anna Czajkowska, Teatr dla Wszystkich

  1. Dlaczego główna bohaterka coraz częściej ucieka w świat literatury? Czy taka ucieczka od rzeczywistości może być niebezpieczna?
  2. Gdzie przebiega granica między fikcją a rzeczywistością? Czy literatura może tak silnie oddziaływać na człowieka, że zaczyna on postrzegać świat przez pryzmat przeczytanych historii?

„Kryzysowa sytuacja przyczynia się ostatecznie do poprawy relacji, a wraz z uświadomieniem sobie, tożsamej dla wszystkich istot, własnej śmiertelności pojawia się także wspominane niejednokrotnie przez Tokarczuk współodczuwanie. «Próba generalna» jako opowiadanie o ludzkich emocjach i stosunku do świata w momencie granicznym, jako próba nawoływania do braterskiego egzystowania wszystkich istot i przyjęciu odpowiedzialności za ich los przez człowieka stanowić ma swoiste przebudzenie ludzkości, nim będzie za późno.” - Marek Zajdler, naszteatr.pl.

  1. W jaki sposób sytuacja zagrożenia i świadomość własnej śmiertelności mogą zmienić relacje między ludźmi?
  2. Co oznacza współodczuwanie i dlaczego, zdaniem autora recenzji, człowiek powinien czuć się odpowiedzialny za los innych istot?

Zobacz także

Aktorzy w dobrej wierze. Próba.

Aktorzy w dobrej wierze. Próba.

reż. Edward Wojtaszek
autor Pierre de Marivaux

Zobacz
Charków! Charków!

Charków! Charków!

reż. Svitlana Oleshko
autor Serhij Żadan

Zobacz
Czarownice z Salem

Czarownice z Salem

reż. Tomasz Fryzeł
autor Arthur Miller

Zobacz
Czekoladki dla Prezesa

Czekoladki dla Prezesa

reż. Ewa Domańska, Ewa Makomaska
autor Sławomir Mrożek

Zobacz